Raymonda Vergauwen

een leven voor de zwemsport

Als Zeeuw deelnemen aan een EK is al iets heel bijzonders. Als je dan ook nog zilver behaalt ben je al bij leven een legende. Het overkwam zwemster Raymonda Vergauwen uit Sas van Gent op het EK van 1950 in Wenen. De Zeeuws-Vlaamse kwam echter niet uit voor Nederland, maar voor België.

Opening zwembad in Aardenburg, 1951. Europees kampioene Raymonda Vergauwen trekt het eerste baantje. (ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. 32143)

Opening zwembad in Aardenburg, 1951. Europees kampioene Raymonda Vergauwen trekt het eerste baantje. (ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. 32143)

Jeugd

Raymonda Vergauwen werd op 15 maart 1928 geboren uit in Sas van Gent wonende Belgische ouders (vader: Raymond). Zij leerde op zevenjarige leeftijd zwemmen in een zijtak van het Kanaal van Gent naar Terneuzen (Het ‘Meulewater’). Haar zwemleraar was Piet de Vries (‘Piet de Bad’). In haar fanatisme kroop Raymonda vaak ’s ochtends om zes uur onder het prikkeldraad bij het zwembad om haar baantjes te kunnen trekken.

Op zestienjarige leeftijd, nadat zij van haar vader toestemming had gekregen na het behalen van haar mulo-diploma, werd Raymonda lid van zwemclub Bruinvis in Sas van Gent. Ze ging al snel wedstrijdjes winnen (onder andere ‘Ronde van Sas’) en een jaar later al, in 1945, werd ze kampioene van Zeeland op de 200 meter schoolslag. Kort daarna stapte ze over naar een zwemvereniging in Gent. Het was dorpsgenoot Johan van der Steen, waterpoloër en zwemmer, die haar overhaalde over de grens te gaan zwemmen. In Gent kon zij in de winter twee keer per week binnen trainen. In de zomer trainde zij dagelijks in het Kanaal Gent-Terneuzen. Buiten het zwemmen was zij werkzaam op de glasfabriek van Sas van Gent.

Successen in België, EK 1950

Na haar keuze voor Gent reisde Raymonda Vergauwen dagelijks op en neer naar de Vlaamse stad. Met de bus ging ze naar Zelzate en daarna met de trein naar Gent. Meestal kon ze voor de terugweg met iemand meerijden.

Om voor België uit te kunnen komen en mee te kunnen doen aan de Belgische kampioenschappen, nam Raymonda Vergauwen de Belgische nationaliteit aan. Ze trainde in Gent onder leiding van de bekende trainer Roger Verloove. In België had Raymonda Vergauwen niet zo veel concurrentie als in Nederland en stond ze aan de top. Tussen 1949 en 1953 verbeterde ze meermalen de Belgische schoolslagrecords.

In 1950 werd ze door België (als enige) afgevaardigd naar het EK in Wenen. Ze reisde in vierentwintig uur met de trein naar de Oostenrijkse hoofdstad. Daar won ze goud op de 200 meter schoolslag (vóór twee Nederlandse meisjes) in de toptijd van 2,55,6. Een tijd die overigens hoger lag dan de limiet voor het NK. De tijd zou als ‘Zeeuws record’ echter 31 jaar standhouden.

Bij haar terugkomst uit Wenen werd ze aan de grens tussen Nederland en België onthaald door een menigte, de plaatselijke harmonie en de enige plaatselijke notabelen uit Sas van Gent. Zowel het volkslied van Nederland als België werd daarna gespeeld. De festiviteiten gingen door op het gemeentehuis van Sas van Gent, waar de kersverse kampioene van de gemeente een gouden armband ontving. Van de Sasse sportverenigingen ontving ze een prijzenkast.

Olympische Spelen 1952, EK 1954

Bij de Olympische Spelen van 1952 (Helsinki) speelde Raymonda Vergauwen geen rol van betekenis en kwam ze niet verder dan de halve finale. Dat had te maken met een ziekte die ze opliep tijdens de Spelen.

Ook tijdens het EK in Turijn kon Raymonda Vergauwen geen hoofdrol meer spelen. ‘De concurrentie was gewoon sterker geworden’, zei ze achteraf.

Afscheid

Raymonda Vergauwen beëindigde haar professionele zwemcarrière in 1962, na de Belgische kampioenschappen, waar ze als 34-jarige nog derde werd. Twee jaar later werd ze lid van verdienste van de Koninklijke Belgische Zwembond.

Na haar sportcarrière

Na haar carrière was Raymonda Vergauwen in totaal nog tot 1999 als (gediplomeerd) jurylid actief voor de KNZB. Zo was Vergauwen in 1984 bij de Spelen (Los Angeles) lid van de jury voor enkele zwemwedstrijden en maakte ze in die rol ook diverse EK’s mee. Ook bleef ze lid van zwemvereniging De Bruinvis. Voor haar jurywerkzaamheden ontving Vergauwen in 1999 van de KNZB het zilveren insigne van verdienste.

In de winter was Raymonda Vergauwen nog jaren te vinden als recreatief zwemster in het binnenbad van Zelzate. In de zomer zwom zij elke ochtend in het buitenbad van Sas van Gent. Ook deed ze jaarlijks mee aan de zwemvierdaagse van Sas van Gent.

Raymonda Vergauwen werkte tot haar pensionering als directiesecretaresse op de glasfabriek van Sas van Gent. Ze woonde nog steeds aan de Prinsenkade in Sas van Gent.

Terugkijkend op haar carrière en haar successen werd haar door een verslaggever van De Stem eens gevraagd naar haar geheim: ‘Bruine bonen, biefstukken en druivensuiker. De dag voor de wedstrijd was het bruine bonen eten. Ik had dat gehoord van Fanny Blankers-Koen. Daarnaast de nodige biefstukken. Zo was dat in die tijd. Denk maar aan de wielrenners. Nu zijn het allemaal pasta’s. Toen was biefstuk het product waar het allemaal mee moest gebeuren en dan druivensuiker. Je had dat spul niet in de vorm van tabletvorm zoals tegenwoordig, maar in losse potjes. Dus potje en lepel mee en voor de wedstrijd maar naar binnen werken. Je moest het niet vergeten hoor, want anders zat je zo vast als een muur.’

Raymonda Vergauwen overleed op 5 april 2018 op negentigjarige leeftijd in haar woonplaats Sas van Gent.

Bronnen

PZC, 10 mei 2007
Krantenbank Zeeland
Sports-reference.com
Zwemkroniek.com
Delpher.nl
Overlijdensbericht Raymonda Vergauwen, pzc.nl

Auteur: Wim van Gorsel, 2021.

Dit verhaal is ook terug te vinden in de Encyclopedie van Zeeland.