Voormalige PSD-boot Oosterschelde

verhaal Redactie Zeeuwse Ankers, gepubliceerd op

Aan de Pannekoekendijk in het centrum van Zwolle ligt de ‘Oosterschelde’, een voormalige PSD-boot uit 1933. Momenteel staat het historische schip, dat de laatste jaren dienst deed als restaurant- en partyschip Willem-Jan, te koop. Hierdoor is de mogelijkheid ontstaan om dit stukje Zeeuws maritiem erfgoed weer naar Zeeland te halen. Inmiddels werkt de maritieme werkgroep psd.net, samen met onder andere enkele maritieme organisaties, hard aan haar terugkeer naar Vlissingen.

De voormalige Oosterschelde uit 1933 is nog vrij authentiek. (Beeldbank SCEZ)De voormalige Oosterschelde uit 1933 is nog vrij authentiek. (Beeldbank SCEZ)

Moderne zijlader

De voormalige Oosterschelde werd op 29 november 1933 als zogenaamde zijlader op de Scheldewerf in Vlissingen gebouwd. Opdrachtgever was de Provinciale Stoomboot Diensten (PSD). Tegelijkertijd werden ook de zusterschepen Koningin Emma en Prins Willem I gebouwd. Voor die tijd was de Oosterschelde een moderne veerboot: ze beschikte over een dieselmotor, die gebouwd was met het oog op vervoer van auto’s. Na oplevering werd de veerboot ingezet op de dienst Zierikzee – Wolphaartsdijk.

Een van de PSD-boten tegen de aanlegsteiger van Katseveer. Het systeem van 'zijlader' is duidelijk zichtbaar.Een van de PSD-boten tegen de aanlegsteiger van Katseveer. Het systeem van ‘zijlader’ is duidelijk zichtbaar.

Oorlogsschade

In de meidagen van 1940 werd de Oosterschelde door terugtrekkende Franse troepen in Breskens tot zinken gebracht. Vervolgens werd het, na een spoedige lichting, in de nacht van 31 mei en 1 juni 1943 op de werf in Vlissingen getroffen door een bombardement, waarop het schip doormidden brak. Het herstel van het schip werd tijdens de Tweede Wereldoorlog gesaboteerd. Dit om te voorkomen dat de veerboot ingezet zou worden door de Duitse bezetter.

Voorrang bij herstel

Na de Tweede Wereldoorlog kregen zijladers als de Oosterschelde voorrang bij de herstelwerkzaamheden. Reden was dat zijladers geen speciale aanlegsteigers nodig hadden. Op 29 juli 1946 vond de tewaterlating plaats van de enigszins in aangepaste vorm herstelde Oosterschelde. Op 25 oktober kwam de Oosterschelde weer in de vaart, op de dienst Vlissingen – Breskens.

De Oosterschelde heeft zojuist de veerhaven van De Val verlaten, begin jaren 60 van de vorige eeuw. Op de achtergrond is de in aanbouw zijnde Zeelandbrug zichtbaar. (Zeeuwse Bibliotheek, Beeldbank Zeeland)

Evacuatieschip

Na de watersnoodramp van 1953 deed de Oosterschelde dienst als evacuatieschip. De veerboot werd ingezet tussen Zierikzee en Dordrecht. De eerste dagen na de ramp werden honderden mensen vervoerd. Vervolgens werd op 11 februari een tijdelijke veerdienst van Katseveer, via Zijpe naar Dordrecht opgezet. Een enkele reis duurde vijf uur. Nadat de tijdelijke veerdienst op 20 april 1953 weer was opgeheven bleken bijna 10.000 passagiers op het traject vervoerd te zijn.

Op de Waddenzee

In de zomers van 1959 tot 1963 werd de Oosterschelde uitgeleend aan rederij Doeksen. Doeksen zette de veerboot in op de dienst Harlingen – Terschelling. Dit omdat de Oosterschelde meer auto’s kon vervoeren dan haar eigen vlaggenschip, de Friesland. Op de Waddenzee voer de Oosterschelde samen de Schellingerland. Deze voormalige PSD-boot, in 1916 gebouwd als Zeeuwsch Vlaanderen, werd in 1933 verkocht met de oplevering van een nieuwe generatie veerboten, waaronder de Oosterschelde.

Ook landbouwproducten werden met de PSD-boten vervoerd. Op de foto een vrachtwagen met hooi, bij veerhaven De Val rond 1955. (Zeeuwse Bibliotheek, Beeldbank Zeeland)Ook landbouwproducten werden met de PSD-boten vervoerd. Op de foto een vrachtwagen met hooi, bij veerhaven De Val rond 1955. (Zeeuwse Bibliotheek, Beeldbank Zeeland)

Veerdiensten opgeheven

Na de zomer van 1963 werd de Oosterschelde weer ingezet op zowel Kats – Zierikzee als Terneuzen – Hoedekenskerke. De eerste veerdienst werd al spoedig opgeheven, met de oplevering van de Oosterscheldebrug (huidige Zeelandbrug) eind 1965. Vervolgens werd de Oosterschelde beurtelings ingezet met de Prins Willem I op de veerdienst Terneuzen – Hoedekenskerke. Na de opheffing van deze veerdienst in 1972 werd de Oosterschelde naar elders verkocht.

Terug naar Zeeland

Vanaf 1990 heeft de voormalige PSD-boot Zwolle als thuishaven. De laatste jaren heeft de Oosterschelde echter geen bestemming meer en wordt ze te koop aangeboden. Dit is sinds enige tijd ook bekend bij de werkgroep psd.net. De werkgroepleden maken zich nu, gesteund door maritieme organisaties en particulieren, alweer een aantal maanden hard voor een terugkeer van de Oosterschelde naar Zeeland. Hierbij wordt een ligging in het Dokje van Perry als ideaal toekomstscenario gezien.

De voormalige Oosterschelde ligt momenteel als partyschip Willem-Jan te koop aan de Pannekoekendijk in Zwolle. (Beeldbank SCEZ)De voormalige Oosterschelde ligt momenteel als partyschip Willem-Jan te koop aan de Pannekoekendijk in Zwolle. (Beeldbank SCEZ)

Voor dit verhaal is uitgebreid gebruik gemaakt van informatie van de werkgroep psd.net, zie www.psdnet.nl.