Doorgaan in portret formaat

Zeeuwse Ankers

Zeeuwse Ankers | verhalen die verbinden

Lees meer

Verhaal Poeder van sympathie

  • Geschreven door Tiny Polderman
  • |
  • Gepubliceerd op 23 mei 2016
  • |
  • 947 keer bekeken

In de volksgeneeskunst gold het als een wondermiddel, dat hielp bij allerhande kwaaltjes en ook voortreffelijk werkte om mensen te beheksen. Het poeder van sympathie, ook wel ‘sintepetie’ genoemd, was tot ver in de 19de eeuw ook in Zeeland bekend. Het werd gebruikt vanwege zijn verdovende werking en vanwege de magische krachten die eraan werden toegeschreven. Waar het poeder precies van werd gemaakt, is onbekend. Genoemd worden onder meer dolle kervel, doornappel en de bessen van de wolfskers.

Dolle kervel. (Afbeelding uit Otto Wilhelm Thomé, Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, 1885)

Het poeder begon zijn opmars in Europa aan het eind van de 17de eeuw. In Zeeland was het nog in de 19de eeuw verkrijgbaar bij apothekers, onder wie de Middelburgse apotheker J.J. van der Harst. Die geloofde overigens zelf niet in de magische werking van het poeder. Als we volkskundige enquêtes uit die tijd mogen geloven, was ‘sintepetie’ op Walcheren algemeen bekend. De befaamde Walcherse ‘wonderdokter’ P. de Plaa zou het menigmaal hebben voorgeschreven. Het poeder van sympathie zou helpen tegen allerlei kwalen bij mens en dier en ook geschikt zijn om onheil te weren. Jongemannen die niet in militaire dienst wilden, gebruikten het om afgekeurd te worden.

Giftige planten

Volgens 18de-eeuwse farmaceutische handboeken moest het poeder worden gemaakt van kopersulfaat. De Middelburgse arts dr. J.C. de Man meende dat giftige planten als doornappel of de bessen van de wolfskers (belladonna) de grondstof waren. De volkskundige Jan Vader noteerde dat het poeder werd gemaakt van dolle kervel. Bekend is dat al deze planten en bessen stoffen bevatten die hallucinaties opwekken. De bedwelmende en verdovende werking van het poeder van sympathie zal daaruit zijn voortgekomen.

Doornappel. (Afbeelding uit Franz Eugen Köhler, Medizinal-Pflanzen, 1887).

Magische krachten

Als ‘zwart kunstpoeder’ was ‘pulvis sympatheticus’ ook in gebruik voor bezweringen of om macht over anderen uit te oefenen. Het kon andere mensen beheksen, onzichtbaar maken of ondraaglijke pijnen bezorgen. Ringrijders zouden het als amulet bij zich hebben gedragen om de meeste ringen te kunnen steken.

De naam van het poeder is ontleend aan de sympathieleer, de leer die uitgaat van een nauwe relatie (sympathie) tussen onder meer mensen, dieren, planten en planeten. In de loop van de 19de eeuw werd op steeds grotere schaal getwijfeld aan de werking van het poeder. Het ‘poeier van sintepetie’ werd daardoor minder eenvoudig te verkrijgen en zou uiteindelijk zelf wegzakken in een roes van vergetelheid.

Gerelateerde verhalen: Tradities bij het ringrijdenVrijdag de 13de en ander ongelukKrachten van de PaasnagelHet Middelburgse hostiewonderDe ‘hellewagen’ in Zeeland'Pielstaertolie' was overal goed voorMet de helm op geboren zijnVolksgeneesmiddelenBoemannen en bloedkarossenAlvenHeksen

0 reacties op Poeder van sympathie



U bent ingelogd als:


Schrijf een Reactie
Voeg je eigen verhaal toe Je eigen verhaal kun je via drie eenvoudige stappen toevoegen aan zeeuwseankers.nl